فیناستراید ( Finasteride ( Propecia or Proscar
دارویی است كه به صورت انتخابی فعالیت آنزیم 5- آلفارداكتازتیپ II رامهار می كند. 5- آلفارداكتازآنزیمی است كه برای فعالیت بعضی هورمونهای مردانه (آندروژنی) لازم است. فولیكول های مو و غدد چربی درپوست نسبت به هورمونهای مردانه (آندروژنی) حساس هستند و به اثرات آنها واکنش نشان می دهند.
شکل زیر ساختمان مولکولی این قرص را نشان می دهد.
قوی ترین هورمون آندروژنی، تستوسترون است كه درداخل سلول های حساس (مانند فولیكول های مووغددچربی درپوست) توسط آنزیم 5- آلفاردوكتاز تبدیل به دی هیدروتستوسترون شده و سپس این ماده روی سلول اثرمی گذارد. مردان با سطح عادی یا بالای تیپ II این آنزیم ،بیشتر احتمال دارد كه ریزش موی تیپ مردانه (آندروژنتیک) وبزرگی خوش خیم غده پروستات پیدا كنند.
در شکل زیر ساختار هورمون تستوسترون را مشاهده می کنید.
فیناسترایدكه این آنزیم را مهارمی كند، ابتدا برای درمان بزرگی خوش خیم غده پروستات به كارمی رفت. به دنبال استفاده از آن، اثربخشی آن دردرمان ریزش موی تیپ مردانه نیزمشاهده وثابت گشت.فرم دارو خوراکی بوده و از طریق جلوگیری ازتبدیل تستوسترون به دی هیدروتستوسترون مانع از ریزش مو می گردد. مصرف این دارو در 83% موارد موجب کاهش یا توقف ریزش مو و در 36% موارد موجب رشد مجدد مو می گردد. اثراین دارو 3 تا 4 ماه بعد از استفاده ظاهر می گردد. مصرف این دارو حتمابایستی زیرنظرپزشک صورت گیرد .ازعوارض جانبی این دارو در 05% افرادکاهش میل جنسی وعقیمی می باشد.
مکانیسم تبدیل تستوسترون به دی هیدروتستوسترون ( DHT ) که عامل مهم در ریزش مو است نشان می دهد. این واکنش توسط آنزیم 5 آلفا- ردوکتاز نوع 2 کاتالیز می شود.
تاثیر محلول ماینوکسیدیل ( Minoxidil ) و قرص فیناستراید ( Finastride ) بر روی رشد مجددا مو . قرص فیناستراید آنزیم 5 آلفا- ردوکتاز را بلوک می کند.
در خانم ها ریزش موی شبیه نوع آندروژنتیك وجود دارد كه به ریزش موی تیپ زنانه معروف است. فیناستراید می تواند روی جنین پسریك خانم حامله اثرنامطلوب داشته باشد و سبب بروز ناهنجاریها در جنین گردد. به همین علت درخانم های باردار و یا خانم هایی كه احتمال باردار بودنشان درطی دوره درمان می رود، تجویزنمی شود و استفاده از آن در خانمهای باردار ممنوع است.
پس به نکته زیر حتما ً توجه کنید :
در آبان ماه سال 1384 گزارشی مبنی بر بروز ناهنجاری در جنین و الزام به سقط ، متعاقب تجویز قرص فیناستراید به یک خانم باردار، به مرکز عوارض ناخواسته داروهای ایران (ADR) رسیده است. جهت جلوگیری از بروز حوادث مشابه ، توجه خوانندگان عزیز را به نکات ذیل جلب می نمایم:
1- فیناستراید مهار کننده 5 - آلفا - ردوکتاز نوع 2 می باشد و از این طریق تبدیل تستوسترون به دی هیدروتستوسترون ( فرم فعال هورمون ) را مهار می کند.
2- سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) کاربرد فیناستراید را در دمان هیپرپلازی پروستات و آلوپسی آندروژنیک (طاسی) در مردان تایید نموده است ولی استفاده از این دارو در هیرسوتیسم ( پرمویی صورت و بدن ) زنان مورد تایید FDA نیست.
3- فیناستراید از طریق مهار تبدیل تستوسترون به دی هیدرو تستوسترون ممکن است باعث ایجاد اختلال در دستگاه تناسلی خارجی جنین پسر گردد.
4- فیناستراید در خانم های باردار یا زنانی که قصد باردار شدن دارند کنترااندیکاسیون مطلق دارد.
5- خانم های باردار باید حتی از تماس با قرص های خرد شده فیناستراید اجتناب ورزند.
6- استفاده از فیناستراید به عنوان داروی خط اول درمان هیرسوتیسم در خانمهای جوان به هبچ وجه توصیه نمی شود و در صورت لزوم به مصرف حتما باید از راههای مطمئن برای پیشگیری از بارداری اقدام شود.
اخیراً داروی جدید دیگری بنام Dutasteride (Avodart) در بیمارانی که به Finasteride پاسخ نمی دهند مورد استفاده قرار می گیرد.یک ترکیب جدیدتر هم به نام پروسرین (procerin) به صورت قرص های خوراکی یافت می شود که مکانیسم مشابه فناستراید را داراست ولی عوارض جانبی داروی اخیررا ندارد .
قرص پروپشیا
اشکل دارو را در شکلهای زیر می بینید.
قرص فاین پرشیا 1 میلی گرم
قرص پروسکار 30 5 میلی گرم
منبع :
1- مجله نظام پزشکی شماره 8 و 9 به نقل از:
http://www.writeage.com/finasteride_side_effects.html
http://www.iranhaircenter.com/ -2